Worms – Układy Współrzędnych i Bezpieczeństwo (EIA/ISO vs. Mazatrol)


Układy współrzędnych, punkty bazowe i bezpieczeństwo (Mazak EIA/ISO & Sinumerik)

Program EvoSpline NC Generator tworzy czysty kod w standardzie ISO/DIN (EIA/ISO dla obrabiarek Mazak oraz dla Siemens Sinumerik). Przy przejściu z systemów dialogowych, takich jak Mazatrol czy ShopTurn, należy zwrócić szczególną uwagę na sposób definiowania współrzędnych narzędzia, punktów wymiany, kierunku linii śruby oraz kodów jednostek.


1. Układ współrzędnych detalu (WCS) i polaryzacja osi Z

W standardowym programowaniu tokarek CNC wszystkie pozycje zlokalizowane za czołem detalu (w stronę wrzeciona / uchwytu) posiadają znak ujemny (-).

  • Z = 0: Standardowo przyjmowane na gotowym czole detalu.
  • Z-Start i Z-End: Definiują zakres roboczy nacinania w osi Z (np. Z-start: 2.00 mm, Z-end: -65.00 mm).

2. Weryfikacja kierunku zwojów (Ślimak prawy / lewy)

Przed wygenerowaniem kodu sprawdź pole Worm hand w aplikacji.

EvoSpline automatycznie określa, czy ślimak będzie prawy (Right-hand), czy lewy (Left-hand), analizując jednocześnie dwa parametry:

  1. Kierunek posuwu w osi Z: Toczenie w stronę uchwytu (Z-Start > Z-End) kontra toczenie w stronę konika (Z-Start < Z-End).
  2. Kierunek obrotów wrzeciona: Prawe (M3) kontra lewe (M4).

⚠ Wskazówka technologiczna: Zawsze upewnij się, że wyznaczony w programie kierunek zwoju (Worm hand) jest zgodny z dokumentacją techniczną przed uruchomieniem obróbki na maszynie.


3. Pozycje wymiany narzędzia we współrzędnych maszynowych

Pola Tool change pos X oraz Tool change pos Z określają bezwzględne współrzędne, w które głowica narzędziowa (suport) zjeżdża w dwóch kluczowych momentach:

  1. Początek programu: Maszyna indeksuje wybrane narzędzie w bezpiecznej strefie przed dojazdem do materiału.
  2. Koniec programu: Po wykonaniu wszystkich przejść głowica powraca w to miejsce, zapewniając bezpieczny dostęp do detalu, pomiarów i rozładunku.

Obsługa odjazdu w poszczególnych sterowaniach:

  • Mazak (EIA/ISO) – Logika kodu G53:
    EvoSpline generuje ruchy dojazdu do wymiany przy użyciu kodu G53 (układ współrzędnych maszyny).
    Współrzędne te są całkowicie niezależne od aktywnego zera detalu (G54, G55 itd.). Nawet przy przesunięciu bazy detalu o 200 mm w głąb maszyny, suport zawsze zatrzyma się w tym samym fizycznym punkcie obrabiarki.
  • Siemens Sinumerik – Logika kodów SUPA oraz D0:
    Dla sterowań Siemens generator tworzy bloki: SUPA G0 X... D0 SUPA G0 Z... D0
  • SUPA tymczasowo wygasza wszystkie przesunięcia punktu zerowego (G54–G599), transformacje i bazy robocze.
  • D0 wyłącza aktywny korektor geometrii ostrza na czas przejazdu. Gwarantuje to, że głowica odjedzie w dokładnie zadany punkt maszynowy bez ryzyka kolizji spowodowanej wysięgiem narzędzia czy przesunięciem bazy obróbczej.

💡 Współrzędne maszynowe:

W przypadku braku pewności co do limitów maszyny można tymczasowo wpisać 0 (często jest to punkt referencyjny maszyny, szczególnie w osi X). Bezpieczną pozycję można również wyznaczyć, odjeżdżając kółkiem ręcznym w bezpieczne miejsce w przestrzeni roboczej, odczytując współrzędne maszynowe z ekranu CNC i wprowadzając je do pól w EvoSpline.

4. Odstęp bezpieczeństwa (Retract distance)

Wartość Retract distance określa, na jaką odległość w osi X płytka odskakuje od materiału po każdym przejściu gwintującym, zanim nastąpi szybki powrót do pozycji Z-Start.

  • Wartość ta musi zapewniać swobodny powrót narzędzia bez kolizji ze średnicą zewnętrzną, szczękami uchwytu czy korpusem konika.

5. Jednostki miary i kody G wyboru układu

Obrabiarki Mazak oraz Siemens Sinumerik stosują inne kody przygotowawcze do deklaracji układu jednostek. Uruchomienie programu w niewłaściwym trybie skutkuje błędnym przeliczeniem wymiarów lub kolizją.

Układ sterowaniaTryb metryczny (mm)Tryb imperialny (cale)
Mazak (EIA/ISO)G21G20
Siemens SinumerikG71G70
  • Worms Module (Metric): Generuje współrzędne, posuwy i skoki w milimetrach (mm).
  • Worms Module (Imperial): Generuje wszystkie wartości w calach (inch).
  • ⚠ Ważne: Upewnij się, że obrabiarka pracuje w trybie zgodnym z wygenerowanym plikiem (G20/G21 dla Mazaka lub G70/G71 dla Sinumerika) przed rozpoczęciem cyklu.
Przewijanie do góry