Rowki smarne są najczęściej znajdowane w panewkach, tulejkach ślizgowych. Równie często można je spotkać w otworach części skrzyń przekładniowych. Zadanie takiego rowka jest proste – ma rozprowadzać substancję smarną równomiernie w otworze.
Jak go wykonać na tokarce CNC?
Często takie rowki wykonuje się za pomocą specjalnych narzędzi metodą gwintowania. Ustala się skok, obroty wrzeciona i w kilku przejściach rowek zostaje wykonany. Jest to bardzo szybka i wydajna metoda. Nadaje się jednak na większe serie, ze względu na specjalistyczne narzędzie.
Co jeśli nie mam lub nie chcę używać specjalnego narzędzia?
Miałem ten dylemat. Wiele razy. Rozwiązanie wcale nie było trudne. W zasadzie było w zasięgu ręki. Musiałem tylko inaczej spojrzeć na narzędzie, którym zacząłem wykonywać takie rowki. Mowa o wytaczaku, choć wytaczakiem nie da się sprawnie obrabiać z posuwem 15mm/obrót. Kąt pochylenia rowka smarnego przekracza możliwości takiego narzędzia kilkukrotnie. A gdy wytaczak zamontujemy w oprawce napędzanej? Wtedy staje się on frezem! I tu cała tajemnica. Myślę, że każdy ma w warsztacie odpowiedni wytaczak. Taki, którym można zrobić na przykład podcięcie obróbkowe. Na płytki TCMG czy DNMG czyli trójkątne i rombowe 55°. Ważne by średnica okręgu jaki wynika z obrotu tego narzędzia była znacząco mniejsza od średnicy otworu w którym chcemy wykonać rowek. Czy można użyć np. freza do gwintów? Tak, ale tylko takiego z jednym rzędem ostrzy.
Jak się więc zabrać za wykonanie rowka smarnego?
Zamontuj wytaczak w oprawce napędzanej. Zmierz go tak jak mierzysz wytaczak – w osi Z i X. To wiele ułatwi. Możesz oczywiście zmierzyć go jak frez palcowy – tylko w osi Z, a oś X przyjąć jako oś obrotu oprawy. Jednak wtedy musiałbyś wszystko przeliczać. My zostaniemy przy pomiarze w osi X.
Dzięki takiemu zabiegowi, wszelkie wymiarowanie w programie będzie dokładnie takie, jakbyś po prostu wytaczał otwór. Jeśli twoja tokarka wymaga opisu narzędzia, możesz ten wytaczak potraktować jak frez palcowy.
Narzędzie jest, ale bez programu nic nie zrobimy. Z racji, iż pracuję na mazakach, na co dzień używam mazatrola. Tę operację łatwiej nam będzie jednak napisać w zwykłym ISO. Jest to raptem kilka linii kodu. Można sobie stworzyć szablon, by w kolejnych przypadkach zmieniać tylko skok, średnicę, głębokość…
M200
G53 X0. (UŻYCIE WSPÓŁRZĘDNYCH MASZYNOWYCH UŁATWI POWRÓT GŁOWICY DO "HOME" W OSI X - DLA MASZYN MAZAK)
T0101 M8 (WYBÓR NARZĘDZIA)
M203 S100 (NIEKTÓRE MASZYNY WYMAGAJĄ NIŻSZYCH OBROTÓW NA START BY ZAŁĄCZYĆ SPRZĘGŁO NAPĘDOWE OPRAWY)
S3333
G0 X30.6 Z1. C0.
G1 Z0. F50
G1 Z-36. H864. (OPERACJA FREZOWANIA ROWKA)
G0 X29.
G0 Z10.
G53 X0.
M30Użyłem tu osi H. Jest to oś C przyrostowo. Wpisuję o ile stopni oś C ma się obrócić, a nie do jakiej pozycji ustawić. Dużo nam to ułatwia i jak widać programik jest prosty i krótki. Oczywiście trzeba zadbać o uwzględnienie różnic między maszynami. Nazwa osi przyrostowej dla osi C może się różnić na innych maszynach. W tym programie założyłem, że domyślnie jest włączony posuw asynchroniczny oraz stałe obroty wrzeciona. 3333RPM używam do wytaczaka o średnicy 10mm. Im większy, tym oczywiście mniejsze obroty.
A jak zrobić wersję z dwoma rowkami o przeciwnej skrętności?
Wystarczy skopiować kilka linijek i zmienić znak dla wartości H.
M200
G53 X0.
T0101 M8
M203 S100
S3333
G0 X30.6 Z1. C0.
G1 Z0. F50
G1 Z-36. H864. (OPERACJA FREZOWANIA ROWKA)
G0 X29.
G0 Z1.
G0 X30.6 C0.
G1 Z0. F50
G1 Z-36. H-864. (OPERACJA FREZOWANIA ROWKA W PRZECIWNYM KIERUNKU)
G0 X29.
G0 Z10.
G53 X0.
M30By nie zapomnieć o jeszcze jednym parametrze – skok. Skąd wynika skok F w tym programie? Stosunek odległości w osi Z do kąta o jaki obróci się wrzeciono H. Szybko można policzyć dla powyższego przykładu:
Podstawiając wartości z przykładu:
Skok w przykładowym programie równy jest 15mm. Jeśli chcesz obliczyć wartość H dla konkretnej odległości Z i skoku F użyj poniższej formuły:
Gdy skończysz i wymontujesz wytaczak z oprawy, nie zapomnij przywrócić współrzędnej w osi X!
